X
تبلیغات
پيشاهنگان خوزستان

پیشاهنگان خوزستان
در وطن نشان حکمت و فرهنگ

 
تاريخ :
مهارتهاي نگارشي
نويسندگي يك نوع مهارت است كه با انجام تمرينهاي فراوان
ميتوانيم آن را در خود تقويت كنيم. نوشتن در گرو عمل كردن به
اين مهارتها، تمرين زياد، بهره گيري درست از حس بينايي و
شنوايي و مطالعه فراوان است، با هم اين مهارت را بهطور مختصر
مرور ميكنيم.
1. يكي از تمرينهاي مناسب نگارشي تبديل گفتار به نوشتار است.
ما ميتوانيم آنچه را به زبان ميآوريم، روي كاغذ بنويسيم. فقط
توجه داشته باشيم:
الف) كلمات را شكسته به كار نبريم.
ب) مطالب زايد را حذف كنيم و از تكرار بپرهيزيم.
ت) اصل رسايي نوشته را رعايت كنيم.
2. در نوشتن بايد به اصل سادهنويسي و كوتاهي جملات توجه
كنيم.
3. نوشته ما بايد اجزاي اصلي چيزي را كه درباره آن مينويسيم،
دربرگيرد؛ آن چنان كه گويي خواننده آن را در مقابل خود
ميبيند.
4. هر گاه بخواهيم چيزي را توصيف كنيم، بايد به اندازه، رنگ، بو،
لطافت و زبري، دوري و نزديكي و ساير خصوصيات آن توجه
كنيم.
5. در توصيف يك صحنه يا منظره علاوه بر وصف كلي اشياء به
طرز قرار گرفتن آنها، دوري و نزديكي و رابطه آنها با هم توجه
كنيم.
 
6. براي نشان دادن ظاهر هر فرد از ويژگيهاي ظاهري مثل اعضاي
چهره، قد، چاقي و لاغري او صحبت ميكنيم و براي توصيف
حالات روحي و عاطفي فرد به رفتار او با ديگران توجه
ميكنيم.
7. هر كس در نوشتن شيوهاي دارد.
8. يادداشت كردن خاطرات روزانه يكي از راههاي مؤثر براي
تقويت مهارت نويسندگي است.
9. يكي از راههاي تمرين نويسندگي نوشتن شرح حال است.
10 . گاهي ميتوان براي خيال انگيز كردن نوشته از شيوه جان
بخشيدن به اشياء استفاده كرد.
11 . بازسازي وقايع و رويدادها يكي از راههاي تمرين نويسندگي
است.
12 . دقت در انتخاب مناسبترين واژه از نكاتي است كه هنگام
نوشتن، همواره بايد به آن توجه داشته باشيم.
13 . بايد عناصر زيبايي سخن را بشناسيم و آنها را در نوشتههاي
ديگران تشخيص دهيم.
14 . نامهنگاري يكي از آسانترين و ارزانترين راههاي ارتباط است.
نامه برحسب نوع نگارش و گيرندههاي آن به نامههاي دوستانه،
رسمي و اداري تقسيم ميشوند.
15 . خلاصهنويسي، گزارش و تهيه روزنامه ديواري از راههاي كسب
مهارت در نويسندگي هستند.
مقايسه يكي از راههاي پروردن نوشته است كه شباهتها،
تفاوتها و درجات و مراتب دو چيز را بهتر نشان ميدهد.

16 . استفاده از فضاسازي كه به فراخور محتواي نوشته زمينه مناسب
رواني را در خواننده يا شنونده ايجاد ميكند. نوشته به اعتبار
قالب شامل: مقاله، گزارش، نامه، نمايش نامه، و فيلم نامه، قطعه
ادبي، داستان، رمان، سفرنامه، زندگي نامه و ... ميباشد.
طرح، لازمه نگارش هر نوشته است. طرح، در نوشتههاي كوتاه
ممكن است ذهني باشد، اما در نوشته بلند بايد عيني و مكتوب
باشد. فرض كنيد ميخواهيم گزارش يك بازديد علمي بنويسيم. با
توجه به اينكه قالب نوشته گزارش است و بايد كوتاه باشد، طرح
آن را مينويسيم.
-1 مقدمهاي در انگيزه و هدف سفر. 2- شرح حركت از
مدرسه. 3- شرح حوادث و اتفاقات جالب توجه در مسير راه.
-4 شرح ورود به محل و چگونگي استقبال. 5- شرح بازديد از
قسمتهاي مختلف. 6- پذيرايي. 7- بازگشت. 8- نتيجه. ممكن
است در مراحل بعدي نگارش، اين طرح اوليه كاملتر شود يا
قسمتهايي از آن جا به جا گردد. پس از اين مرحله بايد مصالح و
مواد اوليه را فراهم آورد. هر طرحي به مصالح خاص نياز دارد. مثلاً
براي نوشتن گزارش بازديد، مشاهده، يادداشت برداري، استفاده از
آمار و ارقام، عكسها، تصاوير لازم است. اگر موضوع نوشته، شرج
زندگي يكي از بزرگان باشد، مواد طرح ما چنين خواهد بود:
-1 مقدمه، معرفي. 2- ولادت، زادگاه. 3- تحصيلات، دوران
كودكي، نوجواني و جواني. 4- ازدواج، فرزندان، خانواده. 5- شرح
دوران ميانسالي و پيري. 6- شرح خصوصيات اخلاق. 7- آثار.

-8 انديشه، سبك. 9- فوت، آرامگاه. مواد لازم براي چنين نوشتهاي
كه در قالب زندگي نامه است با مطالعه و يادداشت برداري دوباره
شخصيت مورد نظر به دست ميآيد. هر چه طرح نگارش ما دقيقتر
و حساب شدهتر باشد، نوشتن آن آسانتر و شروع و ادامه و پايان
نوشته علميتر و راحتتر خواهد بود. يكي از لوازم تهيه طرح، فكر
كردن درباره ابعاد موضوع است، علاوه بر اين با طرح سؤال و
مرزبندي موضوع نيز ميتوان به ابعاد آن دست يافت. مثلاً
مطلبي بنويسيم. ابتدا پرسشهايي چون « شعر » ميخواهيم درباره
شعر چيست؟ چه تفاوتي با نثر دارد؟ در زندگي انسان چه اثري
دارد؟ اولين شاعر چه كسي بود؟ سبكهاي شعري كدامند؟ و نظاير
آنها را مطرح ميكنيم. اين پرسشها را ميتوان به همين ترتيب
ادامه داد با تنظيم اين گونه پرسشها و با توجه به حجم مقاله، سطح
خوانندگان و زبان و بيان نوشته ميتوان طرحي مناسب تهيه كرد.
پس از گردآوري اطلاعات، پيشنويس طرح تهيه ميشود.
پيشنويس را از نظر فني و زبان ويرايش ميكنيم. يك بار ديگر آغاز
و پايان نوشته را بررسي ميكنيم و عنوان مناسبي براي آن
برميگزينيم، سپس با صداي بلند آن را براي خود و در صورت
امكان براي ديگران ميخوانيم و سرانجام آن را پاكنويس ميكنيم.

مقاله نويسي
يكي از قالبهاي نگارش، مقاله است. مقالهها: 1- براي هدف و
مقصودي خاص نوشته ميشوند. 2- حجم اندازه آنها بين 500 تا
5000 كلمه است. 3- از نظمي خاص و طرحي مشخص و سيري
منطقي پيروي ميكنند. 4- ميان بخشهاي متفاوت آنها هماهنگي و
ارتباط وجود دارد. 5- در آنها از منابع و مأخذ معتبر استفاده
ميشود.
پس از تحقيق درباره ابعاد گوناگون موضوع خوب فكر ميكنيم
و سؤالاتي را براي خود مطرح ميكنيم. ممكن است در مشورت با
معلم، دوستان يا افراد ديگر سؤالاتي نيز به ذهن آنها برسد. ما همه
اين سؤالها را يادداشت ميكنيم و بعد به سراغ منابع و مأخذ
گوناگون كه ممكن است به ما كمك كنند ميرويم. سپس چارچوب
اصلي و طرح (طرح نوشته) مقاله يعني سرفصلها و عناوين اصلي
و فرعي را مشخص ميكنيم. پس از روشن شدن عنوانهاي اصلي
مقاله، كار يادداشت برداري را آغاز ميكنيم. با مراجعه به مأخذ و
مطالعه آنها براي هر يك از عناوين اصلي و فرعي يادداشتهايي
تهيه ميكنيم. كار يادداشت برداري را تا جايي ادامه ميدهيم، كه
مطمئن شويم، ميتوانيم بر اساس يادداشتها مقالهاي بنويسيم. آن
گاه، يادداشتها را بر اساس عنوانها به اصلي و فرعي تنظيم
ميكنيم؛ پس از مطالعه دقيق يادداشتها حاصل و چكيده مطالب را
مينويسم. ميتوانيم در برخي موارد به ضرورت يا به دليل اهميت
مطلب و منبع مورد استفاده، عين عبارات يا خلاصه شده آنها را ذكر
كنيم. هرگاه ميان دو يا چند يادداشت، اختلافي مشاهده شود

نظرهاي مختلف را هم ذكر ميكنيم. فراموش نكنيم كه در طول
تحقيق و يادداشت برداري و نگارش مقاله دريافتهاي شخصي
خودمان را نيز در نوشته انعكاس ميدهيم. به همين ترتيب فصلها
يا بخشهاي اصلي و فرعي را مينويسيم. ممكن است در حين
نگارش مقاله، بخشهاي ديگري را بر مطلب بيفزاييم يا عناوين را
كوتاهتر كنيم. پس از نگارش، يك بار ديگر با دقت مقاله را براي
خود و دوستانمان ميخوانيم. آن گاه پس از پاكنويس و بازبيني
نهايي، ارجاعات و فهرستها را ضميمه ميكنيم. پس از آن
ميتوانيم نام مناسبي براي مقاله انتخاب كنيم.
قسمتهاي تشكيل دهنده يك مقاله::
عنوان- فهرست مطالب- مقدمه- متن مقاله- نتيجه- فهرست
(منابع، اعلام و اشخاص، اصطلاحات، عكسها و ...)
مراحل تهيه مقاله::
-1 انتخاب موضوع. 2- مطالعه دقيق و تفكر درباره موضوع.
-3 تهيه طرح و چارچوب كلي. 4- جمع آوري اطلاعات و
يادداشت برداري. 5- تنظيم يادداشتها و نگارش بخشهاي
گوناگون مقاله. 6- بازخواني و اصلاح. 7- پاكنويس. 8- ذكر منابع

ویژگيهاي يك مقاله خوب:
1. جامع و خالي از تكرار باشد و در مجموع نكات تازهاي را
به ما منتقل كند.
2. استفاده از منابع معتبر، امانت در نقل قولها و ارجاعات دقيق
و مطابق آخرين چاپ هر كتاب.
3. نويسنده به كمك منابع و با بهره گيري از دريافتهاي خود
مقاله را تنظيم و تدوين كرده باشد.
4. بين بخشهاي گوناگون مقاله پيوستگي كامل ديده شود.
5. آغاز و پايان مناسبي داشته باشد.
6. حجم مقاله مناسب با كشش، اهميت و تازگي مطلب باشد.
7. زبان و بيان آن گويا، ساده، بي ابهام و بي پيرايه باشد.
8. نكات فني و زباني و شيوه املا كاملاً در آن رعايت شده
باشد.
9. نويسنده براي تأثيرگذاري بيشتر مقاله از تصاوير مناسبي
براي معرفي موضوع مورد نظر خود استفاده كرده باشد.
شرط اساسي براي نوشتن مقاله احاطهي كامل بر موضوع مقاله
است. اين امر به ويژه در نگارش مقالههاي فني و تخصصي اهميتي
خاص مييابد. در مقالات اجتماعي، انتقادي، اخلاقي، خانوادگي
ديني و ... رعايت جانب انصاف لازم است. نويسندهي اينگونه
مقالات بايد در كمال صداقت و ايمان و به نيت خدمت به جامعه و
مردم قلم به دست گيرد. مقاله بايد به دور از هرگونه توهين و
تمسخر و غرض ورزي و هتاكي نوشته شود. گام اول در نگارش

مقاله، انتخاب موضوع است. موضوع مقاله بايد جذاب، مفيد، شوق
انگيز، آگاهي دهنده و متناسب با نيازهاي جامعه باشد. همه چيز به
شرط اندكي دقت در ديدهها، شنيدهها ، خواندهها ، تجربهها و ...
ميتواند موضوع مقاله باشد. مقاله ميتواند در موضوعات گوناگون
علمي، فني، هنري، ادبي، ديني، تاريخي، اجتماعي، قضايي، سياسي،
جامعه شناسي، روان شناسي، ورزشي، فرهنگي، كشاورزي، فلسفي
و اقتصادي نوشته شود.
گزارشنويسي
گزارش به معناي به جاي آوردن، انجام دادن، در ميان نهادن و
« ش» شرح كردن است. گزارش اسم مصدر است كه با اضافه كردن
از مصدر گزاردن ساخته شده است. در زبان « گزار » به بن مضارع
نام دارد. «TOREPORT» انگليسي
گزارش نوعي نوشته است كه در آن نويسنده اطلاعاتي را در
موضوعي خاص در اختيار كساني ميگذارد كه از آن مطلع نيستند و
استوار است. براي تهيه « سالمنويسي » و « سادهنويسي » بر دو اصل
گزارش، مشاهده و جمع آوري اطلاعات بايستي به دقت انجام
پذيرد و در انجام كوتاهترين زمان و با سادهترين كلام به دست آيد.
براي مثال گزارشي درباره آلودگي هوا در شهر تهران، يا زلزله در بم
و ...

مراحل تهيه گزارش
پس از آن كه موضوع، مخاطب و هدف گزارش مشخص شد،
درباره مسئله مورد نظر خوب ميانديشيم و با دقت راههاي پژوهش
آن را بررسي ميكنيم. زيرا تهيه هر نوع گزارش، روش خاص دارد.
نخست بايد به گردآوري اطلاعات بپردازيم. اطلاعات مربوط به هر
گزارش بنا به نوع آن، به يكي از شيوههاي زير گردآوري ميشود:
-1 مشاهده: لازمه تهيه برخي از گزارشها مشاهده مستقيم،
حضور در محل، دقت در ديدن، بازديد و آزمايش و ... است به اين
ترتيب، لازم است جزئيات را مشاهده، يادداشت برداري و ثبت كنيم.
-2 پرس و جو و مصاحبه: اطلاعات لازم براي تهيه برخي از
گزارشها از دو طريق مصاحبه حضوري يا تنظيم و تكميل پرسش
نامه به دست ميآيد. مثلاً خبرنگار ورزشي براي نظرخواهي درباره
يك مسابقه مهم به سراغ افراد مورد نظر خود ميرود و با آنها
مصاحبه ميكند. براي استفاده از اين روش، بايد ضبط صوت همراه
داشته باشيم و پرسشها را از قبل آماده كنيم. پرسشها بايد دقيق و
روشن باشد.
-3 مطالعه و مراجعه به مأخذ ومنابع : براي مثال اگر بخواهيم
درباره ميزان مطالعهي دانشآموزان كلاس خود گزارشي مستند تهيه
كنيم، پس از مطالعات اوليه از طريق پرسش نامه به گردآوري
اطلاعات ميپردازيم. طرح فرضي ما ميتواند چنين باشد. مقدمه/
خلاصه گزارش/ ميزان مطالعهي كتابهاي آموزشي و درسي/ ميزان
مطالعهي كتابهاي كمك درسي/ ميزان مطالعه آزاد (كتاب، روزنامه
و ...)/ ميانگين سرانهي مطالعهي يك كلاس/ بررسي علل/ نتيجه

گيري/ راهحلهاي پيشنهادي/ پيوست و ضمائم (عكسها، جداول و
خذ. پس از آن كه طرح گزارش آماده شد، Ĥ ...)، فهرست منابع و م
پيشنويس گزارش را با توجه به يادداشتهاي فراهم آمده و
مطالعات و تحقيقات قبلي و آمادگي ذهني مينويسيم.
در نگارش متن گزارش
1. آمار و ارقام و اعداد و محاسبات را در كمال دقت ذكر
كنيم.
2. از ذكر جزئيات غير لازم ميپرهيزيم.
3. در كمال امانت و صداقت و با بي طرفي به نقد و داوري
ميپردازيم.
4. ابعاد و زواياي تاريك موضوع را به روشني بيان ميكنيم.
5. ميكوشيم مطلب گزارش مستند باشد.
6. به زبان ساده، روان، گويا و قابل فهم مينويسيم.
7. مطالب را دركمال آرامشو بهدور از شتابزدگي مينويسيم.
8. سعي ميكنيم لحن گزارش ما به دور از تعجب، توهين،
تمسخر و مبالغه باشد.
9. انصافو عدالت رادر داوري و اظهار نظرها رعايت ميكنيم.
پس از آماده شدن پيشنويس چند بار آن را ميخوانيم و از
صحت علمي مطلب آن مطمئن ميشويم. سپس آن را ويرايش و
پاكنويس ميكنيم. در صورت لزوم پيوستها و ضمايم (نقشه،
جدول، آمار و ارقام و ...) را به متن گزارش ميافزاييم و در مقدمه
 
هدف ضرورت، چگونگي مراحل كار و توضيحات لازم را ذكر
ميكنيم. در ابتداي گزارش نام تهيه كننده، تاريخ تنظيم، نام گيرنده
گزارش يا سفارش دهنده آن را درج ميكنيم. چنانچه گزارش مفصل
باشد؛ بهتر است در بخش اول آن، چكيده و حاصل گزارش نيز ذكر
شود. ممكن است لازم باشد در آستانه ارائه گزارش به صورت
كتبي، گزارش شفاهي نيز از موضوع مورد نظر ارائه دهيم. در اين
صورت نكات و توصيههاي مهم و همچنين نتيجه كار را به اجمال
بيان ميكنيم.
شيوه تهيه گزارش
گزارشگر بايد براي گردآوري اطلاعات راه يا روش خاصي را
انتخاب كند. براي مثال، بايد تعيين كند كه آيا از طريق
تصويربرداري، ارسال نمونه، مصاحبه حضوري، گفتگوي تلفني،
نگارش كتبي و ... به تهيه گزارش بپردازد يا خير. آنچه بايد در
گزارش مورد توجه قرار گيرد آن است كه گزارشگر نبايد نظر
خودش را در تهيه گزارش دخالت دهد. براي مثال، اگر گزارشگر
راجع به كتابخانه مدرسه گزارش تهيه ميكند، در گزارش بايد تعداد
جلد كتابها، تعداد ميز و صندلي، مقدار نور موجود در كتابخانه و ...
را بنويسيد. گزارشگر نبايد در گزارش خود عبارتهايي نظير
و ... « كتابخانه خيلي خيلي فقير از نظر كتاب » ،« كتابخانه نامطلوب »
را بياورد. به عبارتي ديگر، كار گزارشگر قضاوت كردن نيست بلكه
بيان حقيقت است.

انواع گزارش
گزارش بسته به كاربرد و شيوه تهيه آن، چند نوع است:
-1 گزارش خبري
-2 گزارش توصيفي
-3 گزارش تحقيق
-4 گزارش بر مبناي مصاحبه
-5 گزارش از شخص
-6 گزارش از مراسم
-7 گزارش آزاد
-8 گزارش تصويري
-9 گزارش طنز
-10 گزارش تبليغاتي
-11 گزارش پيگيرانه

فرم تهيه گزارش
اصول خبرنويسي، مقالهنويسي، گزارشنويسي
مقدمه
زيبا نوشتن و خوب حرف زدن يكي از نيازهاي حياتي و
الزامات اساسي است. هر انسان با احساس، در زندگي اجتماعي،
نيازمند آن است كه با ديگران به گونهاي در رابطه باشد و گفتارهاي
خود را به وسيله نوشتارها به آگاهي ديگران برساند.پس بيمناسبت
نيست اگر بگوييم نوشتن يكي از با اهميتترين ابزارهاي ارتباطي
موضوع گزارش:
عنوان گزارش:
گزارشگر:
تاريخ تهيه گزارش:
مكان تهيه گزارش :
متن گزارش
 
است و به همين علت ميتوان گفت نوشتن، يكي از اساسيترين
لوازم زندگي اجتماعي است و بدون آن حيات بشر در اكثر ابعادش
دستخوش مشكل ميشود. نوشتن مناسبترين وسيلهاي است كه به
ياري آن، پندارها، خاطرهها، خيالها، عقيدهها، احساسها، آگاهيها،
نيتها، و ساير مظاهر عاطفي خود را به يكديگر منتقل ميكنيم و از
گفتنيهاي ديگران آگاه ميشويم. نوشتن يك انشاء، يك مقاله، يك
نامه، يك گزارش، يك خبر، و ساير گونههاي نويسندگي به منظور
رسيدن به يك هدف و انتقال آن اندوختههاي فكري و ذخاير ذهني
به ديگران است.
چگونه بايد نوشت؟ چگونه ميتوان دست به قلم برد و حاصل
انديشهها را بر لوح كاغذ آورد؟
نويسندگي، مهارتي است كه بر دانش و تجربه نويسنده متكي
است و در پژوهش، مطالعه، ذوق و هدفمندي ريشه دارد.
نويسندگي، فن عرضه و انتقال آگاهيها، ديدگاهها، احساسات و
عواطف نويسنده به مخاطب يا خواننده است. نويسندگي گاهي در
عرصه كوته نوشتههاي علمي يا عاطفي جلوه مينمايد و گاهي در
بستر مقالههاي تحقيقي يا توصيفي يا گزارشي ظهور ميكند و گاه
كتابي ميآفريند يا گزارش تحقيقي دانشآموزي كه انشايي مينگارد،
دانشجويي كه گزارش پژوهشي را رقم ميزند، معلمي يا استادي كه
حاصل انديشه و مطالعه خود را به تحرير ميكشد، پژوهشگري كه
دانش خود را در قالب كلام و كلمه به هم عصران و آيندگان
ميسپارد و اهل قلمي كه دل و جان به نيش قلم ميسپارد و دغدغه
حيات را بر روح واژهها نقش ميزند.

نويسندگي، اما ادب و آداب دارد و نويسنده را نيز آدابي بايد،
بيتدبير و بي تمهيد، او را قلم ستاندن نشايد. هر كس فراخور موقع
و مقام خود رنگي دارد، دانشآموزي كه انشايي مينگارد؛ كسي كه
نامهاي؛ محققي كه مقالهاي؛ پژوهشگري كه كتابي؛ دانشجويي كه
رسالهاي و مترجمي كه ترجمهاي مينويسد هر كدام در مقام خود
پاي بست قواعدي هستند و عهدهدار شيوههايي.( 1) در اين مبحث
سعي شده است تا حدودي به اصول و قواعد و شيوههاي
نويسندگي (مقالهنويسي، خبرنويسي، گزارشنويسي) از قبيل
سبكهاي خبري، چگونگي كسب خبر، ارزشهاي خبر ... اشاره
شود.
-1 حسيني سيد ابوالقاسم، بر ساحل سخن، 35

اصول خبر نويسي
تعريف خبر: اعلام و بيان وقايع جالب زندگي اجتماعي و نقل
عقايد و افكار عمومي است.
تعريف تفسير يا اظهار نظر: عبارت است از قضاوت و اظهار نظر
عقايد افراد درباره و اوضاع اجتماعي.
تعريف تشريح: بيان معضل و شرح عناصر عيني و چگونگي واقعه
را آشكار ميسازد.
تفاوت خبر، تفسير و تشريح
خبر: در خبر نبايد و هيچ حقي نداريم در آن دخل و تصرف كنيم
بلكه عين واقعه را بايد بيان كنيم و يك خبرنگار بايد وقايع را بي
طرفانه و بدون غرض و ديدنيها و شنيدنيها را منتقل كند.
تفسير: مفسر يا نويسنده درباره رويدادي كه احتمالاً خبر آن
جداگانه منتشر شده، اظهار نظر ميكنند و در نوشتههايش استنباط،
انديشه و قضاوت شخصي خود را بيان ميكند و ميتواند از نظريه
ديگران كه مورد قبول اوست استفاده كند. در تفسير نويسنده ممكن
است موضوعي را رد يا از آن حمايت كند. بهطور كلي تفسير در
ردهبندي، مقالههاي روزنامهنگاري قرار ميگيرد و نظر نويسنده در مورد
يك رويداد است و در آن به عنصر خبري چرا پاسخ داده ميشود.
تشريح خبر: منظور بيان مفصل و مشروح عناصر عيني و واقعه يك
رويداد كه خبرنگار حقي ندارد نظرات شخصي خود را در آن بيان كند
و در واقع به عناصر چرا و چگونه تواماً پاسخ ميگويد.

صفات خبر خوب:
-1 تازگي خبر: خبر بايد تازه و نو باشد و در اولين فرصت در
اختيار مخاطبان قرار گيرد مثل سبزي و ميوه تازه
-2 جالب بودن خبر: خبري جالب است كه علاوه بر تازه بودن
بايد توجه فوري و غير ارادي افراد را به خود معطوف سازد. مثل:
سگ و انسان
-3 صحت خبر: اگر خبرها با واقعيت منطبق نباشد اعتماد مردم
سلب ميشود پس خبرنگار در زمان كسب و تهيه تنظيم خبر با
بيطرفي و واقع بيني به رويداد نظر كند و بهطور عيني و واقعي به
مخاطب انتقال دهد.
مفاهيم اساسي در خبر نويسي:
-1 درستي و صحت خبر: خبر بايد درست و بر مبناي يك
گزارش عيني باشد و گرنه قصهنويسي است و بايد به همان شكلي
كه اتفاق افتاد نوشته شود نه به آن صورت كه خبرنگار ميخواهد.
-2 صراحت و روشني خبر: خبر بايد واضح و از ابهام و كنايات
به دور باشد و هنر خبرنگار در اين است كه اطلاعات صحيح را در
زماني كه جمع آوري كرده و با بهترين نحو تنظيم نمايد و به
مخاطبان انتقال دهد.
-3 جامع و كامل بودن خبر: خبر بايد طوري تهيه و تنظيم شود
كه هيچ سؤالي براي خواننده بي پاسخ نماند و خبرنگار خود را به
جاي مخاطب قرار دهد و سؤالي ابهام داشته باشد برطرف كند و با

جامعيت در اختيار مخاطبان قرار دهد و به پرسشهاي مربوط به
عناصر خبر بهطور كامل پاسخ داده شود.
جريان ارتباط در خبر نويسي
-1 مستقيم:
- فرستنده پيام - گيرنده پيام
-2 غير مستقيم: وسيله ارتباطي
- فرستنده پيام - وسيله ارتباطي - گيرنده پيام
* تلفن * نامه * فاكس * ايميل
-3 ابزارهاي مكانيكي پيشرفته
- دهنده پيام - كد گذار - وسيله ارتباطي
- كد ياب - گيرنده پيام - خبرنگار
- مصاحبه گر - گزارشگر - مترجم
- ايستگاه - تلويزيون - راديو
- سازمان - مطبوعات

چگونگي كسب خبر
-1 دريافت خبر 2- جمع آوري خبر 3- كشف خبر
-4 تحليل و تحقيق خبر
-1 دريافت خبر: اين خبرها بدون مداخله خبرنگار به مطبوعات
ميرسد، مثل اعلاميههاي دولتي، گزارش مصاحبهها و كنفرانس
مطبوعاتي
-2 جمع آوري خبر: خبرنگار بايد به جستجو و جمعآوري خبر
بپردازد. مثل: خبرهاي مربوط به محصولهاي صنعتي، فعاليتهاي
عمراني و اقدامات نوسازي. اگر خبرنگار براي تهيه خبر مراجعه
نكند، مسئولان آن، هيچ وقت مستقيماً براي انتشار آن در مطبوعات
پيش قدم نميشوند.
-3 كشف خبر: در برخي موارد اخبار محرمانه و مخفي است
يعني نه تنها خبر ابهام دارد، بلكه دارنده خبر به علل خاص،
خبرنگار را از دست يافتن بدان باز ميدارد بدين طريق خبر را عملاً
منكر ميشود، در اين حالت خبرنگار موظف است خبر را كشف
كند و در اختيار روزنامهنگار بگذارد. مثل: اخبار سياسي- قضايي
-4 تحليل و تحقيق خبر: زماني كه براي كسب خبر منابع
مستقيم وجود ندارد و خبرنگار ميتواند با بررسي دقيق اخبار
موجود و مقايسه آنها با يكديگر به يك خبر مهم دست يابد
خبرنگار اين خبرها را بايد با احتياط منتشر كند تا از لحاظ صحت
عمل، انتقادي بر آن وارد نباشد.
خبر ((مهم)
به خبرنگار كمك ميكند تا مطالب را بهتر تهيه و تنظيم نمايد و
به دفتر روزنامه ارائه بدهد. عناصر خبر عبارتند از : كه- چه- كي-
كجا- چگونه- چرا
عنصر كه: شخص يا اشخاصي را دربرميگيرد. نام و نامخانوادگي -
سن - جنس - تحصيلات - شغل
عنصر چه: يا چه موضوعي- محور اصلي خبر اصل رويداد است
مانند: ارزشهاي دربرگيري و برخورد مانند: زمان جنگ، حوادث
طبيعي
عنصر كي: عنصر زمان بسيار مهم ميباشد مانند: روز- ساعت-
دقيقه- ثانيه
عنصر كجا: چه مكاني (شهرستان- شهر- استان- كوچه- طبقه-
پلاك) به خبرنگار كمك ميكند چطور موضوعش را بنويسيد.
عنصر چگونه: چگونگي، چطور- چگونگي وقوع رويداد را
دربرميگيرد.
عنصر چرا: علت اتفاق را بررسي ميكند بيشتر در تفسير به كار
ميرود.

گزينش خبر::
كساني كه در تحريريه رسانههاي خبري در فرايند تهيه گزينش و
ارائه پيامهاي خبري فعاليت دارند را دروازه بان خبر ميگويند.
مدل ديويد وايت: روزنامه يا هر رسانه خبري نميتواند خبر تمام
رويدادهايي را كه توسط خبرگزاريها مخابره شده يا خبرنگاران
تهيه كردهاند چاپ و نشر كند، بنابراين انتخاب از تلكسهاي خبري
و ارسال شده توسط خبرنگاران براي تهيه گزارش از يك رويداد
واقعي در جهت تأمين نياز خبري مخاطبان ميباشد. يعني بر اساس
ارزش خبري گزينش و به دست مخاطب ميرسانيم.
انواع خبر (خيلي مهم))
- اخبار انحصاري- اخبار معمولي- اخبار ابتكاري
اخبار انحصاري: شامل اخباري است كه براي اولين بار به
وسيله خبرنگار تهيه ميشود و قبل از آنكه خبرنگاران رقيب به آن
دست يابند منتشر ميگردد.
اخبار معمولي و عادي: شامل اخبار ضروري روز را ميگويند
كه هر روز طبق معمول روزانه توسط خبرنگاران تهيه و به چاپ
ميرسد تكرار اين اخبار به دليل برخي از حوادث و وقايع مورد
علاقه خوانندگان ميباشد، مثل اخبار مربوط به سينما و تئاتر-
برنامههاي راديو و تلويزيون
اخبار ابتكاري: اگر روزنامهها اخبار انحصاري تهيه كنند، بين
آنها هيچ تمايزي وجود ندارد به همين دليل خبرنگاران تلاش

ميكنند در تهيه اخبار، ابتكارات جديدي به كار ببرند و با انتشار
اخبار غير قابل انتظار، خوانندگان را جلب كنند. اخبار ابتكاري
هميشه جنبه استثنايي دارد و محصول استعداد و كوشش و تلاش
خبرنگار ميباشد.
تعريف ليد خبر: چكيده مهمترين مطلب كه در پارگراف اول
آمده است (چهل كلمه ميباشد)
نگارش ليد خبري كار بسيار مهم ميباشد كه خبرنگار بايد فوراً
خواننده را در جريان مهمترين قسمت رويداد قرار دهد.
اصول نگارش ليد::
1. ليد بايد چكيده مهمترين مطلب را به صورت مشخص و
معلوم بيان كند.
2. از نوشتن مطالب مبهم در ليد بايد خودداري كرد.
3. مطالب جزئي در ليد نبايد نوشته شود.
4. ليد خبر بايد حاوي يك يا حداكثر دو جمله باشد.
5. در نوشتن ليد نبايد تعداد كلمات از حدود 40 كلمه بيشتر
باشد.
6. ليد نبايد با زمان يا مكان شروع شود مگر اين زمان و مكان
اهميت ويژهاي داشته باشد.
انواع ليد
ليد بر اساس عناصر خبر: 1- كه. 2- چه. 3- كي. 4- خبر.
-5 چگونه. 6- كجا ميباشد.

- ليد كه: با معرفي شخص شروع ميشود. مثال: گورباچوف
رهبر شوروي ديروز موافقت خود را براي برچيدن قدرتهاي بزرگ
از جانب شوروي در خارج از خاك كشور اعلام كرد.
- ليد كجا: محل وقوع واقعه را بيان ميدارد. مثال: جاده رامهرمز
بهبهان به علت بارندگيهاي 48 ساعت گذشته در استان خوزستان و
جاري شدن سيل در چند نقطه جاده مسدود شد.
- ليد كي: زمان وقوع واقعه را بيان ميدارد. مثال: از ساعت 6
صبح فردا در تهران به مورد اجرا درميآيد.
- ليد چرا: يا دليل رويداد مثال: به منظور تبادل فرهنگي و
عرضه فرهنگ پر بار اسلامي، نمايشگاه بين المللي كتاب با حضور
كشورهاي مختلف به ويژه كشورهاي اسلامي در سال آينده در
تهران برگزار خواهد شد.
- ليد چه: يا موضوع رويداد. مثال: انفجار كپسول، آتشسوزي
و خسارت مالي دو كارگر را كشت و 7 تن را به شدت مجروح
كرد.
- ليد چگونگي: رويداد: با تأسيس دوره جديد، آموزش
20 هزار پزشك، در كشور برطرف خواهد شد و ديگر نياز به رفتن
به كشورهاي خارج نميباشد.
تيتر
مهمترين پيام خبر بهطور خلاصه و فشرده و به منظور ترغيب
خواننده براي خواندن ليد و متن را تيتر گويند.

اصول و قواعد نگارش تيتر::
1. ساده و روان باشد.
2. روشن و دقيق باشد.
3. با متن خبر تطبيق كند.
4. خلاصه مهمترين مطلب خبر باشد.
داشته باشد. (dynamic) 5. زنده و جاويد و حالت دايناميك
6. با شرح خبر تناسب باشد.
7. مستقل از خبر باشد.
8. نبايد كلمات تكراري داشته باشد.
9. با حداقل كلمه، حداكثر معني و مفهوم را بيان كند.
10 . تيتر بايد تأثير ايجاد شدهاش، با تأثير مورد نظر تطبيق كند.
11 . از نوشتن تيترهاي منفي اجتناب شود.
12 . از نوشتن تيترهاي سؤالي بايد خودداري كرد.
13 . انتخاب فعل مناسب، كلمه موفقيت در نگارش تيتر است.
14 . از نوشتن حرف اضافه در ابتداي تيتر بايد خودداري كرد.
-2 قواعد مهم در اصول خبرنويسي:
1. مفاهيم اساسي خبرنويسي عبارتند از : درستي، روشني و
جامعيت خبر.
2. خبر بايد درست، كامل، ساده، روان و به زبان مردم عامي و
در جملههاي كوتاه نوشته شود.
3. خبر بايد فاقد واژهها و عبارتهاي دشوار و دور از ذهن
باشد.
 
4. خبر بايد بيشترين اطلاعات را در كوتاهترين متن ارائه كند
تا علاقه مندان در كمترين فرصت بيشترين بهره را از آن
ببرند.
5. خبر بايد به گونهاي تنظيم شود كه بخشهاي مختلف آن
(تيتر و ليد و متن) با يكديگر هماهنگي و تطابق لازم را
داشته باشند.
6. خبر بايد اطلاعات مورد نياز خوانندگان را در بر داشته
باشد.
7. در خبر نبايد پاراگرافها را با يك عبارت تكراري آغاز
كرد.
8. به هنگام به كار بردن نام افراد، سازمانها در خبر آنچه مهم
است آگاهي مخاطب از مقام و مليت و جنسيت فرد است
و دانستن نام و نام خانوادگي براي مخاطب ارجحيت ندارد
و براي آن كه شناسايي به خوبي صورت گيرد، بايد در
پاراگراف اول، به ترتيب به نام ونام خانوادگي، مقام
اجتماعي و نام كامل سازمان اشاره شود و در پاراگرافهاي
بعدي با توجه به متن خبر از مشخصات بعدي استفاده كرد.
9. در خبر بايد از كاربرد عنوانهاي تحصيل (دكتر، مهندس)
عنوانهاي آداب منشانه (آقا، خانم، تيمسار، جناب)
خودداري شود.
10 . براي تهيه و نگارش يك خبر خوب و كامل تكيه بر حافظه
كافي نيست، بلكه از آغاز تا پايان تهيه گزارش بايد
يادداشت برداري شود و پس از دوباره خواني، تكميل و
 
اصلاح متن، خبر به صورت دقيق تنظيم شود. بنابراين قلم،
كاغذ، ضبط صوت و دوربين عكاسي از لوازم ضروري تهيه
خبر است.
11 . براي تهيه خبرهاي كامل، جامع و تازه بايد همواره با مردم
در تماس بوده و نيازهاي جامعه را شناخت.
12 . همواره پس از تنظيم خبر، بايد دوباره خواني خبر، صورت
گيرد، تا هرگونه ابهام احتمالي رفع شده و از جامع و كامل
بودن و صحيح بودن خبر، اطمينان حاصل شود.
13 . نويسنده خبر بايد بايد به دستور زبان و آيين نگارش فارسي
مسلط و به فرهنگ غني ايراني و اسلامي جامعه آشنايي
كامل داشته باشد.
15 . براي موفقيت در عرصه خبرنويسي، نويسنده خبر بايد آگاهيهاي
سياسي، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و ديني خود را افزايش دهد.
1. توجه به تازگي و اهميت سرعت در تهيه خبر، از ضروريات
حرفه خبرنگاري است. ولي بهانه سرعت در كار، توجيه
مناسبي براي بي دقتي در نگارش خبر نيست.
2. مشاهده غلط املايي و انشايي در خبرنويسي به هيچ وجه
پذيرفتني نيست.
3. نامهاي خارجي، نامهاي خاص، عبارات علمي و نقل قول از
ديگران را در متن خبر بايد داخل گيومه نوشت.
4. در نگارش نامهاي خاص و عام به ويژه اسامي خارجي، دقت
در نگارش، شرط لازم و يكساننويسي نامها، شرط كافي
است.
 
5. خبرهاي جالب از رويدادهايي كه به نظر ديگران عادي و كم
ارزش ميآيند، به وجود ميآيد. هر چه اهميت موضوع خبر
بيشتر و هر اندازه علاقه متقاضيان براي آگاهي از خبر بيشتر
باشد، بايد خبر را مشروحتر نوشت.
6. خبر نادرست به جاي پاسخ گويي به نياز متقاضيان چند
پرسش جديد را مطرح كرده و آنها را نيز بي پاسخ ميگذارد.
7. رفتار شايسته و منطقي و آراستگي ظاهري هنگام تهيه خبر
تأثير بسياري بر روي منبع خبر دارد.
8. فرد حقيقي و يا حقوقي كه خبر از او سرچشمه ميگيرد را
منبع خبر ميگويند.
9. تا حد امكان در خبر بايد به نقل قول مستقيم پرداخت و بايد
تلاش كرد تا انتقال مفهوم پيام و مطلب بر منبع خبر استوار
شود.
10 . سابقه خبر يعني توضيح دادن در خصوص گذشته و پيشينه
خبر كه معمولاً در پاراگراف آخر و پس از ارائه مطالب جديد
ميآيد.
16 . ذكر سابقه، كمك شاياني در درك بهتر خبر براي مخاطب خواهد
داشت و براي اتصال سابقه به متن خبر از واژههاي كليشهاي نظير
گفتني است، شايان ذكر است و ... استفاده ميشود.
الف) در نگارش خبر بايد مقياسهاي متري، ميزان و بهاي كالاها،
درجهها و درصدها، آمارها، رتبهها، ساعت و تاريخ، روزها
و صفحه كتابها و مانند آن را بايد با عدد نوشت.

ب ) شماره يك و كسر كمتر از يك را بايد با حروف نوشت.
(شمارههاي 2 و 10 را ميتوان هم با حرف هم با عدد
نوشت)
پ) رعايت نشانه گذاري فارسي در تنظيم و نگارش خبر الزامي
است.
-16 قواعد تيترنويسي
تيتر جوهره و روح خبر و ماندگارترين قسمت خبر در ذهن
مخاطب است و بايد خلاصه مهمترين مطلب خبر باشد.
تيترنويسي يكي از فنيترين، حرفهايترين و در عين حال
شيرينترين كارهاي تهيه خبر است. تيتر اگر اصولي و با علم
به ويژگيهاي مخاطب و متناسب با موضوع انتخاب شود
ميتواند بسياري از مخاطبين بي تفاوت نشريات را نيز جذب
كند.
تيتر جمله است كه در خلاصهترين شكل ممكن، قصد دارد
پيامي مرتبط با متن خبر را به مخاطب منتقل كند.
از تكرار كلمات در تيتر بايد خودداري شود. همچنين در
تيتر از كاربرد واژههاي اضافي و توضيحي بايد خودداري
كرد.
تيتر بايد به گونهاي باشد كه در آن به اندازه نياز و فقط به
مهمترين عناصر شش گانه خبري اشاره شود.
در نگارش تيتر بايد از واژههاي آشنا و رسا استفاده كرد.

تيتر بايد حتي الامكان با فعل به پايان رسيده و داراي مفهوم
باشد.
در تيتر نياز به نقطه گذاري در پايان جمله نيست. ولي به كار
بردن علائم سجاوندي در داخل تيتر اشكالي ندارد.
تيتر بايد كوتاه، جامع و مانع، مختصر و مفيد، منطبق و
هماهنگ با خبر، جاذب و جالب، روشن و دقيق، روان و
سليس و بدون ابهام باشد.
تيتر نبايد مبهم و شعاري باشد. همچنين از نگارش تيتر
سؤالي و منفي بايد پرهيز كرد.
در تيتر بايد با كمترين واژهها بيشترين معني، مفهوم و پيام را
بيان كرد.
تيتر بايد به گونهاي باشد كه نوع، موضوع و ارزشهاي
خبري، را بيان كند.
تيتر حتي المقدور نبايد با قيدهاي زمان و مكان شروع شود.
تيتر را بايد پس از تنظيم خبر نوشت.
قواعد ليد نويسي::
ليد، خلاصه مهمترين بخش خبر است. جالبترين و پر
هيجانترين موضوع، تازهترين رخداد و محكمترين بخش
خبر را بايد با كلمات جذاب، بديع، جاندار، قاطع و هيجان
انگيز در ليد خبر نوشت.
در تهيه و تنظيم خبر، مهمترين كار نوشتن مقدمه يا ليد
به صورت خلاصه و فشرده است. در واقع ليد چيزي (lead)

نيست جز همان چند جمله اول خبر كه هدايت گر مخاطب
به درون خبر است.
ليد بايد كوتاه، درست و رسا باشد، هر چه ليد كوتاهتر باشد،
10 كلمه است. - جذابتر است. ليد خوب حداكثر بين 15
از ذكر مطالب مبهم و كلي و كم اهميت و جزئي در ليد بايد
خودداري شود.
نام و نام خانوادگي افراد را در صورتي در ليد ذكر ميكنيم
كه مخاطب بتواند مسئوليت و نقش او را در ذهن مجسم
كند. در غير اينصورت براي معرفي افراد در ليد بايد از
مسئوليت و سمت و ديگر خصوصيات مربوط استفاده كرد.
در ليد بايد سعي شود به عناصر شش گانه خبري پاسخ داده
شود.



ارسال توسط مهدی طهماسبی
.: Weblog Themes ByArmin Mahboubi :.